کد :13203 22 تیر 1394 49 دسته : سلامت همیار آسان طب

زخم بستر

زخم بستر

زخم فشاري (كه زخم بستر نيز ناميده ميشود) قسمتي زخم شده از پوست است كه به خاطر آزردگي و فشار مداوم بر قسمتي از بدن ايجاد شده باشد. زخمهاي بستر در قسمتهاي استخواني بدن رايج تر هستند (در جاهايي كه استخوانها به پوست نزديك تر هستند) مثل پاشنه هاي پا، قسمت تحتاني پشت و لگن. عوامل مختلفي ريسك ايجاد زخم بستر را افزايش مي دهند- مخصوصا اگر به هر دليلي فعاليت بدني شما كاهش يافته و مدت زمان زيادي در رختخواب يا نشسته روي صندلي هستيد. استفاده از اقدامات پيشگيرانه صحيح به اين معنا است كه مي توان در اغلب موارد از زخم بستر اجتناب كرد. اين اقدامات عبارتند از تغيير حالت تا حد ممكن و استفاده از ابزارهاي كاهنده فشار.

زخم بستر چيست؟

زخم بستر قسمتي زخم شده از پوست است كه به خاطر آزردگي و فشار مداوم بر قسمتي از بدن ايجاد ميشود. با جراحت در قسمتي از پوست ايجاد ميشود. سپس اين جراحت به بافتهاي زير پوست گسترش مي يابد. در موارد شديدتر، ممكن است آسيب جدي به ماهيچه يا استخوان زير پوست وارد شود. زخم هاي بستر مي توانند بسيار دردناك بوده و بهبود آنها زمان زيادي طول بكشد.

زخم هاي بستر مي تواند هر قسمتي از بدن را تحت تاثير قرار دهد اما بيشتر در قسمتهاي استخواني شايع است (جاهايي كه استخوانها نزديك به پوست هستند). قسمتهاي شايع براي ايجاد زخم هاي فشاري عباتند از: اطراف استخوان خواجي (قسمت تحتاني استخوان پشت)، پاشنه ها، آرنج ها، باسن، پشت و پشت سر و شانه ها.

زخم هاي بستر مي توانند خيلي سريع ايجاد شوند. در افرادي كه در معرض ريسك بالا قرار دارند (به ادامه مطلب مراجعه كنيد)، ايجاد زخم بستر شايد كمتر از يك ساعت طول بكشد.

زخم-بستر

زخم بستر قسمتي زخم شده از پوست است كه به خاطر آزردگي و فشار مداوم بر قسمتي از بدن ايجاد ميشود

عامل ايجاد زخم بستر چيست؟

زخم بستر به خاطر فشار حاصل از وزن بدن بر پوست ايجاد ميشود. زماني ايجاد ميشود كه قسمتي استخواني به سطحي مثل صندلي يا رختخواب فشار وارد مي كند. در اين صورت به پوست و بافت زير آن فشار وارد ميشود و همچنين مي تواند به رگها نيز آسيب وارد آورد. در ايجاد زخم بستر اصطكاك (مالش) نيز مي تواند تاثير گذار باشد. اصطكاك براي مثال زماني ميتوانند اتفاق افتد كه بر روي سطحي مثل رختخواب كشيده شويد.

اگر مدت زمان زيادي را مجبوريد بر روي صندلي يا رختخواب بگذرانيد، ممكن است به پايين سر بخوريد و نياز باشد كسي شما را دوباره بالا بكشد (يا خودتان مجبور باشيد خود را بالا بكشيد). با اين وجود، در زماني كه اين سر خوردن و بالا كشيدن اتفاق مي افتد،لايه هاي پوست شما نيز به هم و همچنين به بافتهاي زيرين كشيده مي شوند. نيروهاي مالش يا مخالف نيز مي تواند به ايجاد فشار و نهايتا زخم بستر كمك نمايند. تغييرات حاصل در پوست  در نتيجه افزايش سن نيز اين احتمال كشيدگي پوست را افزايش مي دهد.

وجود رطوبت زياد در اطراف پوست ( براي مثال اگر بي اختياري ادارار يا مدفوع داريد يا اينكه زياد عرق مي كنيد) مي تواند تاثيرات فشار، اصطكاك و نيروي هاي مخالف را بيشتر نمايد. پوست مرطوب نرمتر و آسيب پذيرتر است.

استفاده از اقدامات پيشگيرانه مناسب (به ادامه مطلب مراجعه نمايئد) به اين معنا است كه اغلب زخم هاي بستر قابل اجتناب هستند.

چه كساني به زخم بستر مبتلا مي شوند؟

زخم بستر اغلب زماني اتفاق مي افتد كه فردي در بيمارستان بستري شود. از هر 100 نفري كه در بيمارستان بستري ميشود 1 تا 5 نفر مبتلا به زخم بستر ميشود. با اين وجود، زخم هاي بستر همچنين ممكن است در خانه يا در خانه هاي سالمندان و مراكز نگه داري نيز اتفاق افتد.

در شرايط زير احتمال ايجاد زخم هاي بستر بيشتر است:

A pressure ulcer is more likely to develop if you:

Are seriously ill (including someone in an intensive care unit).

Are not very mobile (for example, you may be confined to a chair or a bed), particularly if you are not able to change your position without help from someone else.

Have had a spinal cord injury (this means you are unable to move or feel your legs, and sometimes your arms).

Have a poor diet.

Are wearing a prosthesis (for example, an artificial limb), a body brace or a plaster cast.

وقتي فرد شديدا مريض باشد (مثلا در بخش مراقبتهاي ويژه).

تحرك كمي داشته باشد (براي مثال محدود به صندلي يا رختخواب باشد). مخصوصا اگر قادر به تغيير موقعيت خود بدون كمك ديگران نباشد.

آسيب نخاعي داشته باشد (به اين معنا سات كه فرد نمي تواند حركت كرده و پاهاي خود و حتي دستهايش را حس نمايد.)

رژيم غذايي نامناسب داشته باشد.

از اعضاي مصنوعي (مثلا از پاي مصنوعي)، آتل يا گچ استفاده مي كند.

سيگار مي كشد.

بي اختياري ادرار يا مدفوع دارد (اين سبب مرطوب شدن پوست و آسيب پذيري بيشتر آن ميشود).

ديابت دارد (ديابت مي تواند بر روي حس ها و توانايي احساس درد در قسمتهاي مختلف بدن تاثير بگذارد).

بيماري انسداد ريوي مزمن (COPD) يانارسايي قلبي دارد.

بيماري آلزايمر، پاركينسون يا روماتيسم مفصلي دارد.

اخيرا دچار شكستگي لگن شده و جراحي در اين قسمت داشته است.

بیماری عروقی محیطی دارد (چرخش ضعيف خون در دستها و پاها به دليل تنگ شدن رگها به خاطر تصليب شراين).

ظاهر زخم بستر چگونه است؟

زخم هاي بستر بسته به شدت آن متفاوت به نظر مي رسند و بر اساس شدت و عمق درجه بندي ميشوند:

درجه يك: پوست دائما قرمز است اما اصلا پارگي ندارد. در پوست احساس گرما، سختي يا كمي التهاب ميشود. در افرادي كه پوست تيره دارند، رنگ پوست ممكن است جيگري يا كبود به نظر آيد.

درجه دو: زخم هنوز سطحي است. ممكن است شبيه آبسه يا ساييدگي به نظر آيد.

درجه سه: زخم از ضخامت پوست گذشته و به بافتهاي زير آسيب رسيده است.

درجه چهار: شديترين نوع است. زخم عميق است و به ماهيچه ها يا استخوانهاي زير آن آسيب رسيده است.

پيشگيري از زخم هاي بستر

موسسه ملي ايده آلهاي بهداشتي باليني (NICE) راهنما و خط مشهايي به عنوان بهترين اقدامات براي پيشگيري از زخم هاي بستر ارائه داده است. NICE پيشنهاد مي دهد كه افرادي كه در بيمارستان يا خانه هاي سالمندان و جاهاي مشابه بستري ميشوند يا افرادي كه تحت مراقبتهاي ويژه در خانه هستند بايد ريسك ايجاد زخم بستر در آنها بررسي شود. اين كار توسط متخصصين بهداشت (اغلب يك پرستار) انجام ميشود. اين ارزيابي بايد به صورت مرتب تكرار شود چون شرايط فرد در حال تغيير است.

معيارهاي متفاوتي براي ارزيابي ريسك ابتلا به زخم بستر وجود دارد كه يكي يا چند مورد زير پيشنهاد ميشود:

 

1- تا حد ممكن مرتبا تغيير موقعيت (پوزيشن) دهيد

در حالت ايده آل بايد تا حد ممكن بلند شده و به اطراف حركت داشته باشيد. با اين وجود، اگر اين كار عملي نيست، بايد وقتي روي تحت نشسته يا خوابيده ايد مرتبا تغيير موقعيت دهيد. ممكن است براي تغيير موقعيت نياز به كس ديگري داشته باشيد. تغيير موقعيت به اين معنا است كه بايد فشار از روي جاهايي از بدن كه مستعد زخم بستر هستند برداشته شود. در مورد موارد زير از مراقب بهداشت خود مشورت بخواهيد:

نحوه نشستن يا خوابيدن.

تا چه حد بايد جابه جايي داشته باشيد يا بايد براي تغيير موقعيت خود از ديگران كمك بگيريد و بايد به چه موقعيتي تغيير جهت دهيد.

چگونه بايد مراقب پاهاي خود باشيد.

چگونه بايد قامت خود را نگه داريد (مثلا، چگونه بايد بدن خود را نگه داريد كه بر روي صندلي سر نخورد).

2- اطمينان حاصل كنيد كه چيزهاي مناسب مي خوريد و مي آشاميد

مهم است كه روزانه رژيم غذايي متعادلي داشته و مقائير زيادي مايعات بنوشيد تا از زخم بستر اجتناب شود. مراقب بهداشتان در مورد رژيم غذايي  با شما صحبت خواهد كرد تا ببيند كمبودي از هيچ ماده غذايي نداشته باشيد. ممكن است شما را به يك متخصص تغذيه ارجاع دهند يا ممكن است توصيه شود مكمل هاي خاصي را مصرف نمائيد.

3- از ابزارهاي كاهنده فشار استفاده كنيد

ابزارهاي بسياري در بازار موجود هستند كه مي توانند به كاهش فشار و پيشگيري از زخم بستر كمك نمايند كه شامل تخت، تشكها، بالشت ها يا رواندازهاي (چيزهايي كه روي تشك قرار داده ميشوند) مخصوص ميشود. نحوه عملكرد آنها يا با پخش كردن فشار  (با قرار گرفتن به صورت قالبي در اطراف بدن) يا با كم كردن مرتب فشار از قسمتهاي مختلف بدن (كه ابزارهايي با تكنولوژي بالاتر هستند) است. اين ابزارها شامل تخت ها و صندلي ها ميشوند.

4- پوست خود رامرتبا چك كنيد

مراقب بهداشت شما بايد مرتبا پوست شما را چك كند تا متوجه هرگونه علامت زخم بستر شود. خود يا مراقبتان در خانه نيز مي توانيد چك كنيد (ممكن است براي اين كار نياز به يك آيينه داشته باشيد). اگر در مورد هر قسمتي از پوست خود نگران هستيد به مراقب بهداشت خود اطلاع دهيد.

درمان زخم هاي بستر

اگر در حال حاضر مبتلا به زخم بستر هستيد، بايد يك مراقب بهداشت مجرب آن را ارزيابي كند. ممكن است بخواهد عكسي از آن بگيرند. از آن مي توان براي كنترل ميزان پاسخ شما به درمان استفاده كرد. مي توانند تعيين كنند كه زخم بستر در چه درجه اي است، علائم عفونت را بررسي كنند و علت ايجاد آن را شناسايي كنند.

براي بهبود زخم بستر، بايد تا حد ممكن موقعيت خود را تغيير دهيد (همان طور كه در بالا گفته شد) و همچنين از بالشها و تشكهاي كاهنده فشار استفاده كنيد. هر دو اين اقدامات به كاهش فشار از زخم كمك مي كنند. اين پيشنهادات براي كساني است كه زخم بستر درجه يك يا دو دارند. آنها بايد از تشكها يا بالشهاي فوم تخصصي با قابليت كاهش فشار استفاده نمايند. كساني كه زخم بستر درجه سه يا چهار دارند بايد از تشكهاي فوم طبي با يك روكش كاهنده فشار يا از يك سيستم با كيفيت كاهنده استفاده نمائيد.

اغلب براي درمان زخم بستر به درمانهاي ديگري نيز نياز است كه عبارتند از:

آرام بخش- زخم بستر مي تواند درناك باشد. مسكن هاي ساده اي مثل پاراستمول مي توانند موثر باشند. گاها مسكن هاي قوي تري مورد نياز خواهد بود.

تغيير در رژيم غذايي- رژيم غذايي نامناسب مي تواند روند بهبود زخم بستر ار كند نمايد.

پانسمانها- ممكن است از پانسمانهاي مختلفي استفاده شود از جمله پانسمانهاي ژل و كف مانند.

آنتي بيوتيكها- اگر نشانه اي از عفونت بود ممكن است نياز به آنتي بيوتيك باشد.

جراحي- گاهي براي برداشتن پوست آسيب ديده يا مرده ممكن است نياز به جراحي باشد. واژه پزشكي كه براي اين نوع جراحي استفاده ميشود “دِبریدمان” است. گاها براي بستن زخم بستري كه بهبود نمي يابد ممكن است نياز به جراحي پلاستيك باشد. ممكن است پيوند پوست لازم باشد.

آيا زخم بستر عوارضي دارد؟

ممكن است زخم بستر عفوني شود. به ندرت، اين عفونت ممكن است به خون برسد و ايجاد عفونت عمومي يا مسموميت خوني  نمايد يا ممكن است به استخوان زيرين رسيده و ايجاد استئومیلیت‌ نمايد. در موارد شديد، يك زخم بستر مي تواند آسيب دائمي به استخوانها و ماهيچه ها در زير پوست آسيب ديده شود. كسي كه قبلا مبتلا به زخم بستر بوده احتمال اينكه مجددا دچار آن شود در او بيشتر است.

 

نظرات

*

code