کد :14283 07 مرداد 1394 397 دسته : تغذیه همیار آسان طب

پفک از فرآورده های حجیم شده غلات است که تولید آن در کشور به ۴۰ سال پیش برمی گردد. این محصول از خمیر بلغور ذرت تهیه می شود.

پفک

پفک

:: مقدمه

ایجاد تنوع در بازار محصولات غذایی و جذب مشتری های بیشتر، باعث شده رونق تولید محصولات مختلف با طعم ها و شکل های متفاوتی مانند انواع اسنک ها، هر روز بیشتر و بیشتر شود ! به نظر شما این اسنک های جورواجور و رنگ به رنگ چطور تولید می شوند؟ اصلا چه تفاوت هایی با همدیگر دارند و آیا برخی از آنها، بهتر از بقیه اند.

:: مواد اولیه تشکیل دهنده اسنک ها کدامند؟

تقریبا مواد اولیه تمام اسنک های موجود در بازار، شبیه به یکدیگر است. آرد ذرت و گاهی هم پودر سیب زمینی، پایه اولیه تولید بیشتر اسنک ها (به جز چیپس که از برگه های نازک سیب زمینی تهیه می شود) است.

snak

:: پس چرا این همه تفاوت در طعم و ظاهر اسنک های مختلف وجود دارد؟

تفاوت در طعم اسنک ها به ادویه ها، رنگ ها و اسانس های مختلف به کار رفته در آنها برمی گردد و این موضوع هم نمی تواند باعث برتری برخی اسنک ها به انواع دیگر شود. کارخانه ها و تولیدکنندگان برای تولید اسنک های مختلف، از قالب های متفاوتی هم استفاده می کنند تا با ایجاد تفاوت و تنوع در شکل نهایی محصول، بتوانند نظر مشتری های گوناگون خود را با هر نوع سلیقه ای جلب کنند.

:: آیا استفاده از روغن برای تولید انواع اسنک ها ضروری است؟

تقریبا بله، یعنی انواع اسنک ها برای اینکه بتوانند حالت کرانچی پیدا کنند و به اندازه کافی هم ترد و شکننده باشند، باید در روغن فراوان سرخ شوند. سرخ کردن اسنک، بعد از انجام فرمولاسیون لازم روی مواد اولیه و تولید و شکل دهی خمیر آن انجام می شود. معمولا ادویه ها را هم بعد از قالب زنی خمیر پیش از سرخ کردن، روی آن می پاشند تا طعم ادویه خاص، بیشتر و بهتر حس شود. روند تولید بیشتر اسنک های موجود در بازار، تا اندازه زیادی شبیه هم است. تنها تفاوتی که شاید بتوان به آن اشاره کرد، استفاده از سرخ کن های متفاوت برای سرخ کردن این اسنک هاست. یعنی ممکن است روش و وسیله مورد استفاده برای سرخ کردن انواع اسنک در برخی از کارخانه ها، به گونه ای باشد که روغن کمتری جذب محصول نهایی شود. بیشتر افراد می توانند با توجه به طعم بهتر اسنک هایی که روغن کمتری برای سرخ کردن آنها استفاده شده است، متوجه کیفیت برتر محصول بشوند.

:: یعنی تمام پفک ها با سرخ کردن، حالت کرانچی پیدا می کنند؟

بله. البته پفک ها، تنها اسنک هایی هستند که فرآیند سرخ کردن روی آنها انجام نمی شود. برای تهیه پفک، خمیر آن را اکسترود می کنند و با روش خاصی باعث ایجاد بافتی متخلخل و پفکی در آن می شوند. سپس سس مخصوصی از مواد مختلفی مانند رنگ، نمک، اسانس، ادویه، پودر پنیر و… درست می کنند و با این سس، روی خمیر متخلخل و ترد پفک را می پوشانند. خود پفک بدون سس که از آرد ذرت تهیه می شود، ماده ای کاملا بدون رنگ و بو است و برای بازارپسند شدن، به سس مخصوص نیاز دارد.

:: روی برخی از اسنک های موجود در بازار، عبارت “تنوری” درج شده است. آیا درج این عبارت به معنای حذف کامل روغن از فرآیند تولید است؟

برخی اسنک ها در روغن فراوان غوطه ور می شوند و برخی دیگر مانند انواع تنوری آنها، با مقدار کمی روغن که رویشان پاشیده یا اسپری می شود، داخل فر یا تنورهای مخصوصی قرار می گیرند. در واقع، سیستم تولید اسنک ها با هم تفاوت هایی دارد و این تفاوت ها مانند تفاوت در روش سرخ کردن محصول، می تواند تاثیر چشمگیری بر طعم نهایی شان داشته باشد. معمولا خود مشتری ها متوجه این تغییر طعم خواهند شد و با توجه به ذائقه خودشان، اسنک تهیه خواهند کرد.

:: آیا بحث آزاد شدن ماده سرطان زای آکریلامید در مورد تمام اسنک ها مطرح است یا این موضوع فقط در روند تولید چیپس ها وجود دارد؟

آکریلامید ماده ای خطرناک و مضر است که در طول فرآیند سرخ کردن انواع مواد غذایی (از پفک های مختلف گرفته تا گوشت و مرغ و حتی نان) آزاد می شود. هرچقدر مدت زمان سرخ کردن و حرارت دهی مواد غذایی (در مورد کبابی کردن مواد غذایی) بیشتر و طولانی تر باشد و حرارت بالاتری هم در طول سرخ شدن به ماده غذایی برسد، آکریلامید آزادشده هم بیشتر خواهد بود. به طور کلی، آزاد شدن آکریلامید در روند سرخ کردن موادغذایی ای که منبع پروتئین (مانند انواع گوشت) یا کربوهیدرات (مانند فرآورده های آردی) هستند، بیشتر اتفاق می افتد. هرچه ماده غذایی با شدت و در مدت کمتری سرخ شود و حرارت ببیند، آکریلامید کمتری در آن آزاد خواهد شد.

pofak

:: درباره پفک هایی که حاوی پودر پنیر یا پودر ماهی هستند هم توضیح می دهید؟

در روند تولید برخی پفک ها از پودر ماهی به عنوان یکی از مواد اولیه استفاده می شود. معمولا این اسنک ها دارای پسوند یا پیشوندی از “فیش” به معنای ماهی هستند. مخلوط کردن پودر ماهی یا پودر پنیر با آرد ذرتی که برای تهیه اسنک ها به کار می رود، باعث افزایش ارزش تغذیه ای این محصولات می شود. اسنک های حاوی پودر ماهی یا پودر و آب پنیر، پروتئین بیشتری هم دارند اما زیان های اسنک از نظر سرخ کردن یا به کار بردن رنگ های مختلف در تهیه آن، همچنان برایشان مطرح است.

:: آیا پفک های مختلف می توانند جایگزین غذاهای اصلی یا میان وعده ها بشوند؟

پفک ها جزو تنقلات هستند و مصرف بیشتر از هفته ای یک یا دو مرتبه آنها به دلیل وجود نمک، روغن فراوان و افزودنی های مختلف توصیه نمی شود. این محصولات دارای ارزش تغذیه ای چندانی نیستند و نمی توانند جایگزین وعده های اصلی غذایی یا حتی میان وعده ها هم بشوند. مصرف اسنک ها باعث ایجاد تشنگی و نوشیدن آب فراوان هم می شود بنابراین خوردن آنها می تواند باعث پر شدن حجم معده و ایجاد سیری کاذب شود. روغن موجود در اسنک ها هم حس سیری را برای مصرف کننده به دنبال خواهد داشت. به همین دلیل هم مصرف آنها پیش از وعده های اصلی غذا برای بچه ها و حتی بزرگ ترها، به هیچ عنوان کار درستی نیست.

chips-pofak

:: روند تهیه پفک

پفک از فرآورده های حجیم شده غلات است که تولید آن در کشور به ۴۰ سال پیش برمی گردد. این محصول از خمیر بلغور ذرت تهیه می شود. خمیر ذرت وارد دستگاه اکسترودر می شود و در آن تحت حرارت ملایم و فشار قرار می گیرد سپس از قالب های اکسترودر خارج و هواگیری می شود و حجم پیدا می کند. البته اندازه و شکل پفک به قالب های اکسترودر بستگی دارد که می تواند دراز، خمیده، کوچک و… باشد. فرآورده خروجی از اکسترودر بی رنگ و بی مزه است و برای طعم و رنگ دادن به آن سسی تهیه می کنند که شامل رنگ مصنوعی، نمک، روغن، پنیر و دیگر افزودنی هاست که محصول اولیه را در آن می غلتانند.

:: آیا کرانچی هم همان پفک است؟

نه! البته کرانچی هم فرآورده بلغور ذرت است اما با این تفاوت که در روغن سرخ و حجیم می شود. البته به این ماده سرخ شده می توان پوشش های مختلفی را افزود.

:: چرا متخصصان تغذیه و گوارش پفک را ماده ای مضر می دانند؟

در پفک از نوعی رنگ مصنوعی به نام «سان ست یلو» استفاده می شود که به گفته محققان چون مصنوعی است، می تواند مضر و خطرناک باشد. خطر دیگر سرخ شدن برخی پفک هاست. تجزیه روغن ها باعث ایجاد ترکیب های مضر و سرطان زا در این محصولات می شود. مقدار زیاد نمک موجود در پفک نیز باعث بروز مشکلاتی شود و مساله آخر هم ایجاد حس سیری به دنبال مصرف پفک در کودکان است که می تواند باعث سوءتغذیه آنها شود.

:: آیا می توان پفک را به ماده غذایی سالمی تبدیل کرد؟

اخیرا در تمام دنیا سعی کرده اند عوامل مشکل ساز را در تهیه پفک کمتر کنند؛ مثلا میزان رنگ و نمک مورد استفاده در پفک را تا حد امکان و مدت و درجه حرارت سرخ کردن را کاهش دهند. این اقدام ها تا حدودی زیان پفک را کاهش می دهد اما مشکل تاثیر آن بر کاهش اشتها همچنان پابرجاست.

:: برخی تولیدکنندگان ادعا کرده اند به جای رنگ سان ست یلو، رنگ های طبیعی استخراج شده از گوجه فرنگی، هویج و فلفل را در محصول خود به کار می برند. آیا می توان تمام رنگ مورد نیاز را از میوه و سبزی ها تامین و محصولی با قیمت مناسب عرضه کرد؟

قیمت رنگ های طبیعی حدود ۲۰ برابر رنگ های مصنوعی است. اگر بخواهیم تمام رنگ مورد استفاده را از انواع طبیعی تهیه کنیم، اصلا این میزان رنگ در دنیا موجود نیست. یعنی هیچ کارخانه ای رنگ طبیعی را به این میزان عرضه نمی کند. همچنین رنگ های طبیعی ثبات رنگ های مصنوعی را ندارند و طی نگهداری و رسیدن به سبد خرید مصرف کننده، حتما رنگ اولیه خود را تا حدودی از دست می دهند. از طرفی طبیعی و گیاهی بودن ماده دلیل سالم بودن مطلق آن نیست. بسیاری از رنگ ها و اسانس های طبیعی هم ممکن است زیان داشته باشند. مثلا وقتی شما هویج را می خورید، مقدار بسیار محدودی رنگ نارنجی در سلول های بافتی آن وجود دارد اما اگر قرار باشد آن رنگ را به صورت خالص به شما بدهند، عواقبی خواهد داشت. برای دریافت نتیجه مطلوب از رنگ های طبیعی، باید آنها را چند برابر رنگ های مصنوعی مصرف کرد. اگر رنگ و نمک فرآورده کلا حذف شود، می توان آن را تقریبا بی خطر دانست، البته اگر مساله روغنش هم حل شود؛ اما احتمالا این محصول بدون رنگ و نمک خریداران زیادی نخواهد داشت.

 snak

:: آیا باید پفک را محصولی چرب دانست؟

اگر انواع اصلی پفک را می گویید، چندان چرب نیستند زیرا روغن در تهیه سس فرآورده به کار می رود اما انواع کرانچی که در روغن سرخ می شوند، چرب اند.

:: عوارض مصرف چيپس و پفك‌

امروزه نظر به صنعتي شدن جوامع و سهم بالاي توليدات صنعتي غذايي در تغذيه مردم، اطمينان حاصل كردن از كيفيت تغذيه‌اي و بهداشتي آنها اهميت فراوان دارد. با توجه به اين كه در كشور ما مصرف برخي از تنقلات غيرضروري و مضر همچون چيپس و پفك توسط مردم بويژه كودكان رواج يافته است، برشمردن معايب اينگونه محصولات منجر به آگاهي بيشتر مصرف‌كنندگان هنگام انتخاب مواد غذايي و تنقلي خواهد شد. مصرف غذاهاي تنقلي همانند چيپس و پفك داراي اثرات جبران‌ناپذيري است كه بسياري از كارشناسان علوم غذايي در اين مورد اتفاق نظر دارند.

:: موارد منع مصرف چيپس و پفك‌

 مصرف نمك به منظور خوشمزه شدن چيپس و پفك به مقادير زياد، سبب آسيب به كليه‌ها، تغيير ذائقه افراد به شورخواري، تجمع آب در بدن و در نتيجه تورم بافت‌ها و افزايش فشار خون و سكته‌هاي قلبي و مغزي مي‌شود.

 استفاده از روغن با ترانس بالا در تهيه چيپس و پفك منجر به افزايش وزن، چربي خون و در نهايت بيماري‌هاي قلبي عروقي مي‌شود. همچنين استفاده از روغن‌هايي كه چندين بار براي سرخ كردن استفاده مي‌شوند و غالبا بوي روغن سوخته و رنگ كدر و مات به محصول مي‌دهند، از جمله خطرناك‌ترين مواردي است كه مي‌تواند منجر به مسموم و سرطان‌زا شدن محصول خصوصا چيپس شود. گرما ديدن شديد محصول طي فرآيند سرخ شدن منجر به ايجاد راديكال‌هاي آزاد پراكسيد مي‌شود. اين مواد زياني شبيه به مواد شيميايي موجود در دود سيگار دارند و سبب ابتلاي افراد به سرطان ريه، سينه و مثانه مي‌شود.

 مصرف رنگ نارنجي تارترازين در پفك باعث بروز اختلالات رفتاري، اضطراب، تندخويي و آلرژي كودكان مي‌شود.

 به علت وجود هيدرات‌هاي كربن قابل تخمير در چيپس و پفك فرصت براي رشد باكتري‌هاي دهاني فراهم مي‌شود كه نتيجه آن پوسيدگي دندان‌هاست. همچنين مصرف اين دو محصول، چسبندگي روده را افزايش داده و عمل دفع را مشكل مي‌كند.

در حين سرخ كردن سيب‌زميني ماده قندي آن با آلبومين تركيب شده و سمي به نام آكريل آميد توليد مي‌كند. اين تركيب فقط در چيپس سيب‌زميني يافت مي‌شود. آكريل آميد سبب تضعيف سيستم ايمني، افزايش بيماري‌هاي عفوني، سرطان، ناباروري، سقط جنين، تغيير در رفتارهاي جنسي، تحريك و قرمزي پوست و چشم‌ها مي‌شود.

در چيپس سيب‌زميني معمولا لكه‌هاي سبزي مشاهده مي‌شود كه مربوط به ماده سمي سولانين است و مصرف آن باعث ايجاد بيماري‌هاي گوارشي و عصبي مي‌شود.

تحقيقات نشان مي‌دهد كه پفك تا 9 برابر وزن خود آب جذب مي‌كند، بنابراين معده كودكان را پر كرده و منجر به بي‌اشتهايي آنها به وعده‌هاي غذايي اصلي مي‌شود. همچنين چيپس نيز به دليل كالري بالاي روغن آن منجر به سيري كاذب مي‌شود و ميل افراد را به مصرف غذاهاي مغذي كاهش مي‌دهد؛ در نتيجه اين امر مصرف‌كننده به بيماري‌هايي نظير كم‌خوني، كوتاهي قد، پوكي استخوان و ريزش و تضعيف مو پس از مصرف مداوم اين فرآورده‌ دچار مي‌شود.

 توصيه: از مصرف زياد چيپس و پفك در يك زمان و يا به صورت مداوم و طولاني‌مدت جدا خودداري كنيد.

نظرات

*

code