کد :14846 13 مرداد 1394 140 دسته : روانشناسی همیار آسان طب

پیامبر اکرم(ص) در این زمینه می فرمایند: «به فرزندان خود احترام بگذارید و با آداب و روشهای پسندیده آنها را تربیت و با آنها رفتار کنید. »

احترام

احترام

 به كودكان احترام بگذاريد

انسان‌ها ذاتاً علاقه‌مندند که دیگران به آن‌ها احترام بگذارند و این مسئله شامل همۀ طبقات، از بزرگسال تا خردسال می‌شود.به كودكان احترام بگذاريد آن ها هم سرمایه‌های عظیم و ارزندۀ جامعه‌اند، و هم از این قاعده مستثنا نیستند. به‌خصوص اگر این اکرام و اظهار محبت به آن‌ها در مقابل دیگران باشد.

 Respect for the child

رعايت احترام كودك
احترام به کودکان، یکی از عوامل مهم در جذب و اطاعت آن‌هاست و این احترام دربارۀ کودکان بیشتر صادق است. اگر پدر و مادری به فرزند خود احترام بگذارند، در تربیت او موفق‌ترند. چون کودکان در این‌ صورت بهتر به سخنان و نصایح والدین خود گوش می‌دهند؛ اگر به شخصیت آن‌ها بی‌احترامی یا توهین شود، این رفتار دشمنی و کینۀ آن‌ها را به همراه خواهد داشت.

در روانشناسی همه رفتارهای انسان یک معنی و توجیه دارد و آن‌هم فرار از حقارت است. بنابراین اکرام کردن و بزرگ دانستن، همه تربیت خواهد بود از جمله کودکان.احترام به کودکان در شخصیت آ نها تاثیر بسزایی دارد.

 اکرام کردن همان رفتاری است که به موجب آن احساس بزرگ و محترم بودن در فرد پدید می‌آید و در او باور خوبی نسبت به خودش ایجاد می‌شود و محصولات شیرینی چون عزت و اعتماد به نفس به بار می‌آورد.

حال اگر می‌خواهید فرزند خود را بسيار متشخص و با اعتماد به نفس بار بياوريد به كودكتان احترام بگذاريد . به‌طور مثال وقتی وارد خانه می‌شوید همان‌گونه که با همسرتان سلام و احوالپرسی می‌کنید با کودک‌تان هم احوالپرسی کنید. وقتی نام او را صدا می‌زنید اسمش را کامل و محترمانه صدا بزنید.

 حتی وقتی که قصد تنبیه یا دعوا کردن او را دارید از هر گونه اقدامی که موجب تحقیر و خجالت کشیدن او شود خودداری کنید. تنبیه بدنی به شدت موجب تحقیر انسان می‌شود و مانع از احترام گذاشتن به فرد یا کودک است .در اغلب موارد آنچه موجب گریه کودک می‌شود درد حاصل از تنبیه نیست بلکه درد حاصل از حقارت است. بنابراين هرگز رفتاري از خود بروز ندهيد كه موجب تحقير او شود.

فرزندان والدینی که به کودک خود احترام می‌گذارند، اعتماد به نفس بیشتری دارند. بنابراين هرگز كودك خود را با ديگران مقايسه نكنيد. هميشه سعي كنيد فرزندان خود را همان‌گونه كه هستند، يعني با نقاط قوت و ضعفي كه دارند، بپذيريد. همواره آنان را در ارتقای نقاط قوت و اصلاح نقاط منفی حمایت کنید. اين يكي از بهترين شيوه‌هاي احترام گذاشتن به آنهاست.

دين ما، توجه به نيازهاي معنوي و تأمين احتياجات رواني كودك را به طرز ظريفي پيش بيني كرده است. از اين روست كه می گویند به كودكان احترام بگذاريد این به عنوان يك حق مسلم بر عهدۀ والدين و ديگران، مورد تأكيد قرار گرفته است. زيرا كه دورۀ كودكي مهم‌ترين دورۀ زندگي انسان و دورۀ شكل پذيري و اثر پذيري اوست. هر چه در كودكي در قالب انسان ريخته مي‌شود شخصيت فرداي او را مي‌سازد.

احترام به کودکان در شخصیت آ نها تاثیر بسزایی دارد‎.

 پیام‌ها و نتایج احترام به کودک

احترام به کودک یکی از عوامل مهم در رشد شخصیت کودک است که او را فردی باشخصیت، مسئولیت پذیر، دارای اعتماد به نفس قوی و خلاق می‌گرداند، تصور مثبتی از خویشتن پیدا می‌کند و روح شرافت و بزرگواری را در کودک پرورش می‌دهد.

یکی از علل اساسی اختلالات رفتاری کودکان، فقدان محبت و احترام کافی از ناحیه والدین است.
پیامبر اکرم (ص) فرموده اند به كودكان احترام بگذاريد. رفتارها، عملکرد و شیوه‌های برخورد ایشان با کودکان و نوجوانان بهترین الگوی رفتاری برای خانواده‌هاست. اگر مردم به شیوه ایشان در برخورد با کودکان و نوجوانان عمل كنند، از بسیاری اختلالات و مشکلات روحی و روانی کودکان و نوجوانان پیشگیری خواهد شد.

شیوه‌های عملی تکریم کودکان و نوجوانان مانند سلام کردن، همبازی شدن، هم‌صحبت شدن و … راهنمای خوبی برای همه والدین است.

Respect for the child .

احترام به کودک از نظر اسلام

پیامبر اکرم(ص) در این زمینه می فرمایند: «به فرزندان خود احترام بگذارید و با آداب و روشهای پسندیده آنها را تربیت و با آنها رفتار کنید. » ( مکارم الاخلاق ج 1 ص 426 )

حضرت امام رضا (ع) درهمین رابطه معتقدند:

«لازم است با تمام کودکان و بزرگسالان با احترام وادب رفتار نمایی».( مستدرک ج 2 ص 67 )

 انسانها ذاتاً علاقه مندند مورد احترام و اکرام دیگران قرار گیرند و این شامل همه طبقات، از بزرگسال تا خردسال می شود. کودکان هم که سرمایه های عظیم و ارزنده جامعه اند، از این قاعده مستثنا نیستند، بخصوص اگر این اکرام و اظهار محبت به آنها در مقابل دیگران باشد.

احترام به دیگران، یکی از مهمترین عوامل جذب و اطاعت آنهاست و این مسأله در مورد کودکان بیشتر صادق است. اگر پدر و مادری نسبت به فرزندان خود احترام بگذارد، در تربیت آنها موفق تر است. چون کودکان در این موقع بهتر به سخنان و نصایح والدین خود گوش می دهند؛ اگر به شخصیت آنها کم احترامی یا توهین شود، این رفتار دشمنی و کینه آنها را به همراه خواهد داشت.

به این دلیل است که «دوره کودکی مهمترین دوره زندگی بشر است. این دوره، دوره شکل پذیری و موقعی است که تأثیرها را بزودی و آسانی قبول می کند. در این دوره مهمترین عوامل مۆثر در رشد و تکامل شخصیت کودک، محیط و اطرافیان او هستند». ( آموزش و پرورش بر مبنای روانشناسی/ ج 1 )

بنابراین، کسانی که می خواهند فرزند موفقی داشته باشند، قطعاً باید به آموزش عمیق و عالمانه رسول اکرم(ص) عمل کنند.

یک داستان آموزنده از امام رضا(ع)

کلیم بن عمران می گوید: به امام رضا(ع) گفتم: از خدا بخواه به تو فرزندی دهد. حضرت فرمودند: من صاحب یک فرزند می شوم و او وارثم خواهد شد.

هنگامی که امام جواد(ع) به دنیا آمد، حضرت رضا (ع) به اصحابش فرمودند: فرزندی به دنیا آمد که شبیه موسی بن عمران، شکافنده دریاست.

راوی در ادامه می گوید: حضرت در تمام طول شب با او صحبت می کرد.

امروزه یکی از علل فرار فرزندان از محیط خانواده، نبود احترام و محبت، و ناسزا گفتن به آنهاست. وقتی که فرزندی در یک خانواده، مورد تحقیر و در مواردی ضرب و شتم قرار می گیرد، دیگر انگیزه ای برای ماندن در آنجا نمی بیند. بنابراین، خانواده ها نباید محیط خانه را برای فرزندان خود ناآرام کنند.

والدین باید توجه داشته باشند که فرزندان آنها سرمایه های گرانبهای آینده این مملکتند که اداره جامعه در آینده به دست آنهاست. همچنین در روایات برای احترام به فرزندان پاداش فراوانی قرار داده شده است. امام صادق(ع) فرمودند:

«فرزندانتان را گرامی بدارید و آداب آنها را نیکو سازید، تا خداوند شما را بیامرزد». (بحار ج 16 ص 84 )

یکی از اندیشمندان معاصر می نویسد: پدر ومادر باید کوشا باشند تا به اعماق قلب فرزند خود نفوذ کنند تا او مسایل را همان گونه ببیند که آنها می بینند. باید مواظب باشند در گفتگو با کودکان، صدایشان بلندتر از آنکه با یک همکار یا یک مهمان صحبت می کنند، نشود. تذکرات وقتی لازم شد، باید چنان با ملایمت و نیکویی و خوشرویی ادا شوند که سدی میان آنها و کودکان ایجاد نکنند و یا رنجش و تلخی به وجود نیاورند. هنگامی که این گونه با کودکان رفتار شد آنها با شخصیت، با احترام شایسته، و با اعتماد نسبت به خود بزرگ می شوند. (گفتار فلسفی، کودک ج 2 ص 8.1 )

بنان بن نافع نقل می کند که روزی مامون از جایی که حضرت جواد(ع) با کودکان بازی می کرد، می گذشت. کودکان از ترس میدان بازی را ترک کردند و تنها امام جواد(ع) آنجا ایستاد، مامون از او پرسید: چرا همراه بچه ها فرار نکردی؟ فرمود:

گناهی مرتکب نشدم تا از ترس بگریزم و جاده هم تنگ نیست تا آن را برایت باز کنم، از هر جا می خواهی عبور کن.

مامون از این پاسخ تعجب کرد و پرسید: تو کیستی؟ حضرت در جواب فرمود: من محمد بن علی بن موسی بن جعفر بن محمد بن علی بن الحسین بن علی بن ابی طالب (ع) هستم.

بوسیدن  فرزند

   در روایات بسیاری که از ناحیه پیامبر­اکرم(ص) به دست ما رسیده، بر محبت به فرزند از طریق بوسیدن آنها تاکید شده است. در احادیث آمده است که رسول­خدا(ص) فرمود:

 مَنْ قَبَّلَ وَلَدَهُ كَتَبَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَهُ حَسَنَةً [9]؛ هر كس فرزند خود را ببوسد خداوند براى او یك حسنه می­نویسد و یا اینکه می­فرمودند: القَبّله حَسنَه و الحَسنَه عَشره[10]؛ بوسیدن فرزند حسنه است و پاداش هر حسنه ده برابر است. رسول خدا(ص) در روایت دیگری با اشاره به پاداش فراوان اخروی بوسیدن فرزندان می­فرمایند:

أَكْثِرُوا مِنْ قُبْلَةِ أَوْلَادِكُمْ فَإِنَّ لَكُمْ بِكُلِّ قُبْلَةٍ دَرَجَةً فِی الْجَنَّةِ مَسِیرَةَ خَمْسِمِائَةِ عَامٍ[11]؛ فرزندان خود را بسیار ببوسید چرا که برای هر بوسه­ای درجه­ای در بهشت است و فاصلۀ میان دو درجه پانصد سال می­باشد.

از آنجایی که پیامبر(ص) همیشه در انجام نیکی­ها بر همگان پیشی می­گرفت، آنچنان به فرزندان خود عشق می­ورزید که به خاطر آنان و محبت به آنان  سختی­های زیادی را متحمل می­شدند. أنس بن مالک که از اصحاب برجستۀ رسول­خدا(ص) است می­گوید: هیچ کس را مهربان­تر از پیامبر(ص) به خانواده­اش ندیدم. رسول­خدا(ص) برای شیر دادن ابراهیم دایه ای اجیر کرده بود که در اطراف مدینه زندگی می­کرد. از آنجایی که همسر دایه شغل آهنگری داشت، منزل او همواره پر از دوده بود اما پیامبر به آنجا می­رفت فرزندش را می­گرفت و می­بوسید و از آنجا می­رفت.[12]
محبت رسول­خدا(ص) به کودکان به حدی بود که برخی اوقات ابراهیم و حسین بن علی(ع) را بر روی دو زانوی خود می­نشاندند و آنها را یک به یک می­بوسیدند؛
«عنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ كُنْتُ عِنْدَ النَّبِی(ص) وَ عَلَى فَخِذِهِ الْأَیسَرِ ابْنُهُ إِبْرَاهِیمُ وَ عَلَى فَخِذِهِ الْأَیمَنِ الْحُسَینُ بْنُ عَلِی وَ هُوَ تَارَةً یقَبِّلُ هَذَا وَ تَارَةً یقَبِّلُ هَذَا».[13]
پیامبر حسنین(ع) را بر دوش خود سوار می­کردند و مرتبا آن دو را می­بوسیدند.[14] عدم بوسیدن و محبت به کودکان در نزد پیامبر(ع) به حدُی ناپسند بود که هنگامی که شخصی به نزد ایشان آمد و به پیامبر عرض کرد که هیچ­یک از فرزندانش را تاکنون نبوسیده است ایشان او را از اهل آتش دانستند؛
«جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِی ص فَقَالَ لَهُ مَا قَبَّلْتُ صَبِیاً قَطُّ فَلَمَّا وَلَّى قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص هَذَا رَجُلٌ عِنْدَنَا أَنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ!»[15]
روزی رسول­خدا(ص) در حال بوسیدن امام­حسین(ع) بودند و شخصی به نام أَقْرَع بن حَابِس شاهد محبت پیامبر(ص) به امام­حسین(ع) بود. أَقْرَع بن حَابِس که تا آن لحظه محبت کردن به فرزندان را براساس سیرۀ نبوی مشاهده نکرده بود، متعجب شد و به رسول­خدا(ص) عرض کرد؛ من ده فرزند دارم اما تا کنون هیچکدام از آنان را نبوسیده­ام. پیامبر(ص) از رفتار أَقْرَع بن حَابِس ناراحت شده و فرمودند: کسی که رحم و عطوفت نداشته باشد مورد رحم و عطوفت قرار نخواهد گرفت؛
«كَانَ النَّبِی(ص) یقَبِّلُ الْحَسَنَ فَقَالَ الْأَقْرَعُ بْنُ حَابِسٍ إِنَّ لِی عَشَرَةً مِنَ الْوَلَدِ مَا قَبَّلْتُ أَحَداً مِنْهُمْ فَقَالَ ص مَنْ لَا یرْحَمْ لَا یرْحَمْ»[16]
 Respect for the child ..

احترام به فرزند

یکی از نیازهای ضروری برای خانواده و به خصوص فرزندان محبت است. انسان­ها همواره به محبت نیازمندند و در این میان کودکان به دلیل رشد شخصیتی خود به محبت والدین نیاز زیادی دارند. نقش والدین در این میان به دلیل آنکه نقش اساسی را در بذل محبت به کودک دارند از همه مهم­تر است. تأکید رسول­خدا(ص) و ائمه ما در خصوص سفارش به محبت به فرزندان از همین روست. پیامبر در این باره می­فرمایند:

أَكْرِمُوا أَوْلَادَكُمْ وَ أَحْسِنُوا آدَابَهُمْ یغْفَرْ لَكُم[17]؛ به فرزندان خود احترام بگذارید و آنها را نیکو تربیت کنید تا بخشیده شوید.
احترام و ارزش قائل شدن به کودکان در سیرۀ رسول­خدا(ص) به اندازه­ای ارزشمند بود که ایشان هنگامی که به نماز می­ایستادند اگر صدای گریۀ کودکی به گوششان می رسید نماز را با شتاب می­خواندند.[18] شدت محبت پیامبر به کودکان به حدی بود که وقتی که امام­حسن(ع) در هنگام سجده بر پشت ایشان رفت، رسول­خدا(ص) صبر کردند تا خودش پایین بیاید و سجده را طولانی کردند در حالی که مردم در پشت سر پیامبر به نماز ایستاده بودند.[19]
پیامبر(ص) مسلمانان را به ارج نهادن به شخصیت کودکان و احترام گذاشتن به آنان از طریق دخالت دادن آنان در امور اجتماعی و خانوادگی دعوت می­کردند و فرمودند: فرزند هفت سال اول آقاست، هفت سال دوم مطیع و فرمانبردار و در هفت سال سوم مشاور خانواده است.[20]
پیامبر(ص) هیچگونه توهین و بدگوئی نسبت به فرزندان را نمی­پسندیدند و در مقابل مردی که فرزند خود را نکوهش کرده و عیب­جویی نموده بود، فرمودند: همانا فرزند تو تیری از تیرهای توست. پیامبر به آن شخص فرمودند که فرزند او پشتیبان و یاور اوست و دارای شخصیت است و نباید او را تحقیر کرد بلکه باید فرزند را مورد لطف و محبت قرار داد و احترام کرد.[21]
رسول خدا(ص) مسلمانان را به انتخاب القاب و کنیه های زیبا و نیکو برای فرزندان فرا می خواندند و مردم را از نام­ها و القاب زشت که احترام فرزندان و کودکان را از بین می برد نهی می­کردند. ایشان می­فرمودند:
بادروا اولادكم بالكنى قبل ان تغلب علیهم الالقاب[22]؛ قبل از آنکه نام­ها و القاب زشت بر فرزندانتان غلبه یابد برای آنان نام­ها و کنیه­های زیبا انتخاب کنید و فرزندانتان را به آن نام ها بخوانید. 
 
سلام كردن به كودكان
از جمله مواردی که در سنت رسول­خدا(ص) بر آن تأکید شده، سلام کردن به کودکان است که در سیرۀ عملی رسول­خدا(ص) جایگاه ویژه ای دارد. پیامبر بزرگوار اسلام با تأکید بر احترام به کودکان و اظهار محبت نسبت به آنان به ویژه سلام کردن می­فرمایند: پنج چیز است که تا لحظۀ مرگ آنها را ترک نمی­کنم … سلام کردن به کودکان تا اینکه پس از من سنت شود؛
«قَالَ رَسُولُ­اللَّهِ ص خَمْسٌ لَا أَدَعُهُنَّ حَتَّى الْمَمَاتِ الْأَكْلُ عَلَى الْحَضِیضِ مَعَ الْعَبِیدِ وَ رُكُوبِی الْحِمَارَ مُؤْكَفاً وَ حَلْبِی الْعَنْزَ بِیدِی وَ لُبْسُ الصُّوفِ وَ التَّسْلِیمُ عَلَى الصِّبْیانِ لِیكُونَ سُنَّةً مِنْ بَعْدِی»[23]

نظرات

*

code